राष्ट्रको विकासमा प्रवासीएका युवाहरुको दायित्व.......       

देश विकास भन्ने बितिक्कै विकासका पूर्वाधारहरुको विकास र वैचारिक,सांस्क्रितिक र वित्तियरुपमा हाम्रो मौजुद जनसंख्याले भोगिरहेको चौतर्फ़ी समस्याहरुको समयानुकुल निकास दिनु भन्ने कुरा बुझिन्छ। यसलाई अगुवाई गर्ने भनेको युवाहरुले हो। प्रथम,विकासका पूर्वाधारहरुको निर्माणको समस्या समाधान गर्ने अभिभारा उनीहरुको कांधमा छ। तिकरुपमा देशको विकास नभै मानसिकरुपमा भनौं वैचारिक रुपमा राष्ट्रको विकास हुंदैन।

अहिले मुलुकले के मागिरहेको छ ? मुलुकमा विजुली छैन,सडकहरु गतिला छैनन् ,त्यसकारणले प्राक्रितिकरुपमा खनिज पदार्थहरुले सम्पन्न पोषिलो नेपाली पानी समेत सबै नेपालीहरुको पहुंचमा नपुगेको अहिलेको अवस्था हो । स्रोकुरा,विकासका पूर्वाधारहरु निर्माण गर्नको निम्ति वैचारिक अगुवाई विना असंभव छ। पूरानो पुस्ताका सबै तहका अगुवाहरुसित भएका विभिन्न असल अनुभवहरु,सीपहरु र संग्रहित ग्यानहरुको आवश्यक संयोजन गरेर व्यवहारमा लागु गर्न सक्ने सबै क्षमता युवाहरुमा हुन्छ। त्यसलाई युवाहरुले देशको विकासमा लागु गर्नु पर्दछ। यसरी समग्र मुलुकको विकास गर्ने संभावनाको स्रोत युवाहरुमा छ। हाम्रो नेपालको त्यो अजेय शक्ति अझै मरेको छैन। त्यो त्यही छ-नेपाल भित्र  र विभिन्न मुलुकहरुमा छरिएर रहेको छ त्यो ।
     
मुलुकलाई वास्तविकरुपमा विकासको पथमा डोर्याएर मुलुकलाई विध्यमान् चरम गरीबि, निरक्षरता, औध्योगिक पछौटेपनको अवस्थाबाट डोर्याएर सही राष्ट्रिय निकास दिने यस्तो युवाशक्ति तिब्ररुपमा विदेश पलायनहुने कार्यले हाम्रो देश र जनताको भविष्य अहिले यस्तै हुन्छ भन्न नसकिने स्थिति छ।युवाहरु विदेश पलायन हुने कार्यको थालनीको एउटा ऎतिहासिक पाटो र अभिलेख छ ।  चौथो नेपाल एकिकरण (प्रिथ्वी नारायण शाहको अगुवाईमा सम्मपन्न)ले मुलुकलाई राजनैतिकरुपमा एकिकरण गर्यो। उनका केही उत्तराधिकारीहरुको अदूरदर्शी कार्यले सही फौजी रणनीति अपनाउन नसकेको कारणले १८१४-१६को नेपाल अंग्रेज युद्धमा नेपाल पराजित हुनु र सुगौली सन्धीमा हस्ताक्षर हुनु नै युवाहरु विदेश पलायन हुने कार्यको थालनी विन्दु हो। तरवारसित खेल्न सक्षम देशभक्त सेनापति बलभद्र कुंवर जब दरवारसित खेल्न सकेनन् , जब नेपालको संस्थापन पक्षको अगुवाई गरिरहेको दरबारले उनको क्षमताको कदर गर्न सकेन तब उनी लाहोरमा गएर पन्जाबी राजा रणजीत सिंहको सेनामा भर्ती भए र तिनैको पक्षमा अफ़गानिस्तानमा लड्दा लड्दै वीरगति प्राप्त गरे।
 बलभद्र कुवंरदेखि शुरु भएको नेपाली युवाहरु प्रवासिने कार्य प्रथम र दोस्रो महा समरहरु सम्म फ़ौजीशक्तिको रुपमा भयो। अंग्रेजहरुले नेपालसितको सुगौली सन्धीको लगत्तै स्थापना गरेको शीरमूर बटालिएनबाट शुरु भएको फौजी जनशक्ति खपट अभियान १५  अगस्त १९४७मा भारत स्वतन्त्र भएपछि गोर्खाली सेना अंग्रेज र भारतको विचमा बांडिनु पर्यो। सन ७० को दशक पछि नेपाली युवाहरु गैर-जंगी कार्यमा समेत विदेशमा जान थालेको पाईन्छ।अहिलेको अवस्था त्यसैको विकसितरुप हो। युवाहरु विदेशमा हुंदा रेमिटेन्स त आउंछ तर सरकारले त्यसको समुचित व्यवस्थापन गर्न नसक्दा रेमिटेन्स रिमेडी होइन गन बनेर आउन सक्छ।विदेशी आय मुलुकको लागि आर्थिक उपचार होइन तर आत्मघाति बन्दुक सावित हुन सक्दछ भन्ने कुरा फिलिपिन्सको अनुभव हेरे पुग्दछ। नेपालको हकमा पनि यो कुरा धेरै हदसम्म लागु हुन्छ।
 एउटा अवस्था यस्तो छ-नेपाली युवाहरु विदेशीने क्रम बढिरहेको छ तर फर्कने क्रम निकै कम छ।यसका कारक तत्वहरु मध्यमा देशमा विध्यमान वेरोजगारी, अभाव, अराजकता र उनीहरुको भविष्य प्रतिको चरम सरकारी उदासिनता आदि जिम्मेवार छन्। कुनै पनि चराचर जगतको प्राणीले अभावग्रस्त अवस्थामा आफ्नो जन्मघरमा बसिरहन्न। जो बसिरहन्छ सो सिद्धिन्छ। युवाहरुको हकमा पनि यो कुरा लागु हुन्छ।

अब के गर्ने त ?
   जुन निरिह अवस्थामा रुंदै रुंदै त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय बिमानस्थल छोडेर गलामा फूलको माला भिरेर युवाहरु विदेश जान्छन् निश्चितरुपमा लामो समय विदेशमा बसिसके पछि तुलनात्मकरुपमा पूंजीगतरुपमा सक्षम हुन्छन्। देशप्रति,जनताप्रति उनीहरुको प्रेम पनि धेरै खारिएको हुन्छ। विदेशमा अरुबाट हेपिंदा,दबाईदा आत्म स्वाभिमान भनेको के हो भन्ने कुरा देशमै बस्नेहरुले भन्दा उनीहरुले बुझ्दछन्। 

त्यसकारण सरकारले विदेशमा बसेर विभिन्न कामको अनुभव संगालेका नेपाली नागरिकहरुलाई उनिहरुको अनुभवको आधारमा स्वदेशमै रोजगार दिन मिल्ने नीति लिएर विदेशमा भएका गैर आवासिय नेपालीहरु संग सुलभ ब्याजमा लोन लिएर भएपनि रोजगार मुलक उधोग धन्दा तथा कल कारखाना खोलेर विदेशी अनुभव तथा टेक्नोलोजी भित्राउने तीर नेपाल सरकारले ध्यान पुर्याउन सकेमा विदेशीन वाध्य भएका तर आफ्नै मुलुकमा रोजगारीको वातावरण तयार भएमा स्वदेशमै बसेर केही गर्ने रहर भएका लाखौ यूवाहरुको सपना पुराहुने थियो की ?

मुलुक जति अधोगतिमा गएको भएपनि विदेशमा बसेका युवाहरु अब नयां मुलुक बनाउने अठोट सहित स्वदेश फर्कनु पर्दछ।सरकारले युवाहरुलाई जति हेला गरे पनि सरकारलाई सल्लाह दिने,सुधार्ने,मुलुकलाई संहाल्ने भनेको युवाहरुले हो।प्रवासिएका युवाहरुले अब सोंच्नु पर्ने बेला भएको छ।  प्रवासी युवाहरु हो स्वदेश बनाउने सपना सहित सीप,धन र प्रविधी बोकेर नेपाल जाऔं !